XV Krajowa Konferencja "Problemy współczesnej tanatologii" TANATOS’2011

Wrocławskie Towarzystwo Naukowe zorganizowało w dniach 16-18 listopada 2011 r. w Polanicy Zdroju piętnastą już konferencję Problemy współczesnej tanatologii (Medycyna – antropologia kultury – humanistyka), Tanatos'2010.

Antropotanatologiczne spotkania organizowane w latach poprzednich, zawsze jesienią, mają zatem wyraźnie już zauważalną tradycję i legitymują się bogatym dorobkiem publikacyjnym w postaci obszernych czternastu tomów zbiorów studiów zatytułowanych Problemy współczesnej tanatologii (zobacz...).

Podobnie, jak w latach poprzednich, tak i w roku bieżącym organizatorzy przewidują publikację konferencyjnych referatów, dostrzegając wyraźnie fakt, iż prace zawarte w tych tomach są licznie cytowane w bardzo poważnych rozprawach naukowych.

Kolejne interdyscyplinarne spotkanie przedstawicieli różnych nauk, medycznych, przyrodniczych i humanistycznych, zajmujących się w swych pracach trudną, ale też niesłychanie ważną, problematyką tanatologiczną, stworzyć może okazję do dalszej dyskusji o problematyce ludzkiej śmierci w dzisiejszej i historycznej rzeczywistości, poszerzenia refleksji nad licznymi trudnymi i ważnymi związanymi z nią zagadnieniami, wymagającymi może zwłaszcza dzisiaj refleksji w kilku przynajmniej perspektywach.

W chodzą tu w rachubę zagadnienia ściśle medyczne i problemy opieki paliatywnej, swoje jednak znaczenie mają także szeroko pojmowane problemy humanistyczne, filozoficzne, antropokulturowe, historycznoliterackie. Z punktu widzenia umierającego, o którym niewiele jesteśmy w stanie wiedzieć (choć tanatologia medyczna ma tu swoją bardzo ciekawą, choć niewątpliwie fragmentaryczną, wiedzę), fakt bowiem śmierci jest doświadczeniem niepowtarzalnym, rzecz ma jeden tylko wymiar. Można widzieć ludzkie umieranie, można umierającemu towarzyszyć do chwili ostatniej, ale doznanie śmierci jest tylko jednorazowym i ostatecznym udziałem umierającego. Istota śmierci kryje się między innymi w jej niepowtarzalności i niepoznawalności, choć oczywiście nauka stworzyła poważne jej definicje. Z perspektywy jednak ciągle jeszcze żyjących sprawa ta ma wiele różnych wymiarów i niewątpliwie wymaga wieloaspektowej refleksji. Rzecz między innymi w tym, co pięknie akcentował w swych rozważaniach wybitny filozof Władysław Tatarkiewicz. Oto bowiem ludzka śmierć jest jednym z najważniejszych czynników sprawczych istnienia kultury. Wybitna pisarka szwedzka, noblistka, Selma Lagerloff napisała kiedyś, że kulturą jest to, co „pozostaje po tym, co było”. Śmierć ludzka nabiera w tym momencie ważnego aspektu kulturowego i refleksja o niej staje się istotnym czynnikiem składowym życia. Nie ma bowiem życia bez śmierci i nie ma śmierci bez życia. Stąd przecież we wszystkich kulturach pojawiła się potrzeba rytualizacji zachowań wobec śmierci i zmarłego. Częste współcześnie naruszenie zasad owej rytualizacji jest istotnym przejawem swoistego „kryzysu śmierci”. Dlatego każda refleksja nad tymi sprawami jest tak istotna, nie tylko ze ściśle poznawczego punktu widzenia, ale i jego lekceważyć nie można, problem śmierci jest bowiem jednym z prawdziwie ważnych składników wiedzy o kulturze. Gdyby było inaczej, motyw śmierci nie miałby tak wyrazistego miejsca w literaturze, sztukach plastycznych, muzyce. Rozważanie owych spraw ma zaś znaczenie szczególne wobec faktu, iż owa problematyka śmierci w naszej współczesności nabiera coraz to nowych, szerszych znaczeń i wartości. Z jednej bowiem strony mamy do czynienia z eskalacją tak zwanej „pornografii śmierci”, dostrzegalnej w mediach, w produkcji filmowej, próbującej ekscytować widzów scenami najmakabryczniej realizowanego zabijania, z drugiej natomiast strony zjawiskiem znamiennym dla naszej współczesności, co zresztą trwa mniej więcej już od ćwierćwiecza, określonym mianem „renesansu śmierci”, zainicjowanego w sporej mierze przez Sobór Watykański II, ale dokonującego się także za sprawą poczynań wybitnych antropotonatalogów nie tylko francuskich, ale i polskich, przy czym wymienić tu trzeba przede wszystkim znakomite, należące do najwcześniejszych w tym zakresie u nas ważne studia Władysława Tatarkiewicza i Tadeusza Kielanowskiego, chronologicznie odpowiadające zresztą tym inicjatywom francuskim, które w szerokiej skali przyczyniły się do rozwoju europejskiej antropotanatologii. W Polsce właśnie prace Tatarkiewicza i Kielanowskiego otworzyły perspektywę dla szerokich badań nad ową problematyką, owocujące na przykład cennymi monografiami wielkich polskich nekropolii, warszawskich Powązek, wileńskiej Rossy czy Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie, ale także innych miejsc pochówku, by wspomnieć tu dla przykładu o Cmentarzu Starym w Tarnowie, czy urokliwego cmentarza w podkieleckim Bodzentynie. Ważne tu miejsce zajęły wnikliwe studia poświęcone polskim grobom na obczyźnie.Ta problematyka cmentarna jest jednak skromnym tylko wycinkiem z ogromnego obszaru badań antropotanatologicznych, mających charakter wielodyscyplinarny i interdyscyplinarny, co wyraźnie potwierdziły dotychczas zorganizowane przez WTN konferencje.

Uwaga! Tekst referatu powinien zawierać streszczenia w języku polskim i angielskim (wraz z tytułem)!

Ulotka XV KK TANATOS '2011

Program XV KK TANATOS '2011

Zdjęcia z XV KK TANATOS '2011